شماره‌ی ۰۰۲پارس، موزهٔ مواد
پنج هزار سال فرهنگِ ایران، تالار به تالار، هر کدام از جنسِ روزگارِ خودش. سه‌بعدی در آن قدم بزنید، از جامِ شهر سوخته تا نوروز.
تاریخ · هنر۳۰ دقیقه
ساخته‌شده فقط با کد، بدون هیچ عکس یا صدای ضبط‌شده
کارگاه پیکسل و صدا
هر رنگ، هر عکس و هر صدایی که روی گوشیت هست، در اصل فقط یه عالمه عدده. این‌جا خودت امتحانش کن: عددها رو عوض کن و ببین و بشنو چی می‌شه.
رنگ با سه عدد
هر نقطه‌ی صفحه‌ی گوشیت در اصل سه تا چراغ خیلی ریزه: قرمز، سبز و آبی. سه تا عدد بین ۰ تا ۲۵۵ می‌گن هر کدوم چقدر روشن بشه. همه‌ی رنگ‌ها از همین سه عدد ساخته می‌شن.
یه نقطه‌ی صفحه، از خیلی نزدیک
rgb(255, 148, 71)
رنگ‌هایی از همین انیمیشن
۲۵۶ × ۲۵۶ × ۲۵۶ = ۱۶٬۷۷۷٬۲۱۶ رنگ مختلف، فقط با همین سه عدد.
تصویر از مربع‌های رنگی
هر تصویر یه جدول بزرگ از همین نقطه‌هاست. تعدادشون رو کم کن تا مربع‌ها رو ببینی، و زیادش کن تا تصویر صاف بشه. روی هر مربع بزن تا سه تا عددش رو ببینی.
مربعی که انتخاب کردی
مثلاً یه فریم Full HD (۱۹۲۰ × ۱۰۸۰، نه ویدیوی بالا) ۲٬۰۷۳٬۶۰۰ مربعه، یعنی ۶٬۲۲۰٬۸۰۰ عدد قرمز، سبز و آبی پیش از فشرده‌سازی. اون‌قدر ریزن که چشم دیگه مربع نمی‌بینه.
نقاشی با دستور، انیمیشن با زمان
هیچ‌کس ۵۴۰ تا عکس جدا نکشیده. فقط چند تا قانون هست که می‌گن در هر لحظه، هر چیزی کجاست و چه رنگیه. کامپیوتر این قانون‌ها رو ۳۰ بار در هر ثانیه اجرا می‌کنه و هر بار یه عکس می‌گیره. زمان رو جلو و عقب ببر، یا دکمه‌ی پخش رو بزن.
قانون‌ها، و جوابشون همین الان
- فریم
- ارتفاع خورشید
- رنگ بالای آسمون
- فانوس
- ستاره‌ها
همین قانون‌ها به زبون کد
شش فریم از ۵۴۰ فریم. انیمیشن یعنی همین عکس‌ها، سریع و پشت‌سرهم. روی هر کدوم بزن تا بری همون لحظه.
صدا با فرمول
صدا یعنی لرزش هوا. بلندگو پرده‌اش رو طبق یه فهرست عدد جلو و عقب می‌بره: ۴۴٬۱۰۰ عدد در هر ثانیه. این‌جا اون عددها با یه فرمول حساب می‌شن و مستقیم می‌رن توی بلندگو. هیچ صدایی ضبط نشده.
شکل موج در
۲۴ عدد اول، از نزدیک؛ هر نقطه یه عدده
نت
شکل موج
فرمول
چیزی نشنیدی؟ صدای گوشی رو زیاد کن. روی آیفون، کلید بی‌صدای کنار گوشی هم باید خاموش باشه.
کل ماجرا در سه خط
- تصویر: برای هر نقطه سه عدد (قرمز، سبز، آبی).
- انیمیشن: چند تا قانون که با زمان عوض می‌شن و ۳۰ بار در هر ثانیه اجرا می‌شن.
- صدا: ۴۴٬۱۰۰ عدد در هر ثانیه که پرده‌ی بلندگو رو جلو و عقب می‌برن.
این صفحه هم همین‌طوری کار می‌کنه: همه‌ی تصویرها و صداهای آزمایش‌ها همین الان، روی دستگاه خودت، با کد حساب می‌شن.
سؤال‌های رایج
این انیمیشن با هوش مصنوعیِ ویدیوساز ساخته شده؟
نه. هیچ ابزار ویدیوسازی در کار نبوده. هر فریم با کد معمولی روی بوم (canvas) مرورگر کشیده شده: یه گرادیان برای آسمون، چند تا شکل برای کوه‌ها، یه فرمول برای مسیر خورشید. بعد فریم‌ها پشت‌سرهم ذخیره شدن و ویدیو شدن. ویدیوسازهای هوش مصنوعی روش دیگه‌ای دارن: خودِ پیکسل‌ها رو مستقیم، از روی الگوهایی که از تعداد خیلی زیادی ویدیو یاد گرفتن، می‌سازن.
پیکسل یعنی چی؟
کوچیک‌ترین نقطه‌ی یه تصویر دیجیتال. روی صفحه، هر پیکسل سه تا چراغ ریزه (قرمز، سبز و آبی) و رنگش با سه عدد بین ۰ تا ۲۵۵ ذخیره می‌شه.
کامپیوتر چطور صدا می‌سازه؟
یه جریان عدد می‌فرسته به بلندگو، معمولاً ۴۴٬۱۰۰ یا ۴۸٬۰۰۰ عدد در هر ثانیه. هر عدد می‌گه پرده‌ی بلندگو در اون لحظه چقدر جلو یا عقب بره. اگه این عددها رو با فرمول حساب کنی، صدایی داری که هیچ‌وقت ضبط نشده.
قبل از هوش مصنوعی هم می‌شد این کارها رو کرد؟
آره، از چند دهه پیش. سال ۱۹۵۷ مکس متیوز تو آزمایشگاه بل برنامه‌ی MUSIC رو نوشت، یکی از اولین برنامه‌هایی که با کامپیوتر موسیقی می‌ساخت. سال ۱۹۹۵ «داستان اسباب‌بازی» اولین فیلم بلندی شد که کاملاً با انیمیشن کامپیوتری ساخته شده بود. هر بازی ویدیویی هم تصویرهاش رو با کد می‌کشه، چندین بار در هر ثانیه.
باید چیزی نصب کنم؟
نه. تو هر مرورگر جدیدی کار می‌کنه، روی گوشی هم. اگه روی آیفون صدا نمیاد، کلید بی‌صدای کنار گوشی رو خاموش کن.
